Madencilerin artık gaz maskesi var*
İbrahim Akyürek, 11.8.1992, Gündem
3 Mart 1992’de Kozlu’da gerçekleşen
büyük grizu patlamasında 263 işçi ölmüş,
ocaklarda çıkan yangın nedeniyle
girilemeyen yerlerdeki 147 işçinin cesedi
yerüstüne çıkarılamamıştı.
Kuyulara su basılarak yangın söndürüldü ve ilk aşamada 200 metre derinlikteki 50’ye yakın işçinin cesedi 2 ve 4 Ağustos 1992’de çıkarıldı.
Cenazeler; Bartın, Devrek ve Yenice’nin köylerine doğru yüklendikleri pikaplarla gönderildiler.
Ne, Genel Maden-İş Sendikası, ne işveren-devlet olarak TTK törene bile gerek duymadı. Zonguldak’tan Ankara’ya yürüyüşe geçen onbinler de ortada gözükmediler.
Grizunun nedenleri tartışıladursun, sorumlular ortada gözükmesin, bilinen tek gerçek, iki aydır artık işçilerin gaz maskesi taşımaları. Yaklaşık beş milyon değerindeki Fransız malı “Fenzy” marka maskeler iki yıl gümrükte beklemiş. Yazışmalar birbirini izlemiş. Devlet devleti denetlemiş, İş Güvenliği Tüzüğü maskeyi zorunlu tutmuş. Ancak tahsisat ayrılamamış, yani para bulunamamış.
“Fenzy”, bir çeşit yapay akciğer. Hareketsiz durumda bir saat, kontrolsuz soluk almada, yani hareket durumunda yarım saat size yardımcı oluyor. Bir kez kullanılıp atılıyor. Şimdi madencilerin belinin bir yanında, kullandıkları lambaların aküleri, öteki tarafında yeni malzemeleri “Fenzy”leri var.
3 Mart 1992 tarihindeki grizu patlamasında “Fenzy”ler gümrükteydi. Anlatıldığına göre 100’ü aşkın işçi, bu maskeler gümrük rafları yerine bellerinde olsaydı kurtulabilecekti.
“Fenzy”leri ne Maden Mühendisleri Odası’nın, ne de Ankara’ya yola çıkan yüzbin kişiyi örgütleyen sendikanın gücü gümrükten kurtarabilmişti.
Ücret artışı için, ocakların kapatılmaması için bir ay kent içinde yürüyen işçi toplulukları, Mengen barikatı önünde geceleyenler “Fenzy”leri gerekli görüp, gücünü bu malzemeleri elde etmek için kullanmamıştı. Ocaklarda can güvenliği için yeraltına inmeme eylemi düşünülmemişti.
Bir yanda ölenlerin yakınları tabutları başında ağlarken, öte yanda yaklaşan vardiyanın işçileri ocaklara girmeye hazırlanıyordu.
Gözlerim tabutlarla işçilerin bellerindeki “Fenzy”ler arasında gidip geldi. Madencilerin artık ölümler karşılığı edinilen gaz maskeleri vardı.
* 11 Ağustos 1992 tarihinde Gündem Gazetesi’nde yayınlandı